Stille Zaterdag | Stilte voor de storm

Op Stille Zaterdag is het helemaal stil. De kerkklokken luiden niet. Geen versieringen of muziek. De kerk is stil. Wat hebben we te zeggen over de gruwelijke dood van Jezus? 

Wat is Stille Zaterdag?

Op Stille Zaterdag wordt stilgestaan bij de dagen tussen de dood en opstanding van Jezus. Jezus is een dag eerder gestorven op Goede Vrijdag. Morgen is het zondag: Pasen. We zitten in een soort vacuüm tussen dood en leven. Stille Zaterdag is een dag van reflectie. Een dag om te stil staan bij verdriet, wanhoop en eenzaamheid.

Wat ging er vooraf aan Stille Zaterdag? 

Even een korte flashback. Samen met een groep van twaalf vrienden (apostelen of discipelen genoemd) reist Jezus rond in Israël. Drie jaar lang doet Jezus wonderen en vertelt bijzondere verhalen. Hij houdt de religieuze leiders vaak een spiegel voor. Jezus is radicaal in zijn uitspraken over nederigheid en liefde.

Het land wordt in die tijd gereageerd door de Romeinen. De joden worden onderdrukt. In hun heilige boeken wordt al eeuwen een verlosser voorspeld. Een bevrijder, ook wel de Messias genoemd, die de joden voor eens en voor altijd zal verlossen. Zou Jezus deze Messias zijn? Op Palmzondag werd Jezus als koning onthaald. Nog maar een paar dagen geleden. Tot grote onvrede van de joodse leiders. Ze moeten niets hebben van deze zogenaamde verlosser.

Ondertussen is het Pesachfeest. Een nationaal joods feest waarin het Joodse volk herdenkt hoe God hen heeft bevrijdt uit slavernij in Egypte. Ook Jezus viert dit feest mee. Op Witte Donderdag eet hij samen met zijn vrienden zijn laatste avondmaal. Hij wordt verraden door één van zijn vrienden. Jezus wordt opgepakt, ondervraagd, gemarteld en uiteindelijk krijgt hij de doodstraf. Op Goede Vrijdag sterft Jezus aan een houten kruis. 

Wat is het verhaal van Stille Zaterdag? 

Eigenlijk is er geen verhaal op Stille Zaterdag. In de Bijbel staat weinig geschreven over wat er precies op deze dag gebeurt. Fysiek gezien in ieder geval. De zaterdag is de officiële rustdag voor de joden dus zij mochten ook verder niets ondernemen. Zijn vrienden en volgelingen hebben ook niet opgeschreven wat ze die dag hebben gedaan. Maar wellicht kun jij je er wel iets bij voorstellen. Hoe zouden zich gevoeld hebben? Maria, de moeder van Jezus. Zijn vrienden. Waren ze verdrietig, verward of boos? Misschien waren ze wel bang. 

Bewaking

Eén ding is wel opvallend. De joodse leiders gaan terug naar Pontius Pilatus, de Romeinse leider die Jezus de doodstraf heeft gegeven. Ze zijn bang. Stel je voor dat zijn vrienden het lichaam zullen stelen en tegen iedereen gaan zeggen dat Jezus weer leeft?! Jezus had namelijk beweerd dat hij na drie dagen zou opstaan. De leiders verzoeken Pilatus  om soldaten die het graf van Jezus beveiligen, zodat het lichaam niet gestolen zou kunnen worden. Dit om te voorkomen dat de volgelingen van Jezus een verhaal over de opstanding in scene kunnen zetten. Pilatus stemt toe en zet een aantal soldaten in om het graf bewaken. Dit verhaal staat alleen beschreven in het boek van Mattheüs. Lees vanaf vers 62 tot 66.

Zou dit zijn vrienden hoop hebben gegeven? Zij hebben Jezus zelf horen zeggen dat hij na drie dagen zou opstaan. Konden ze daar nog op hopen of leek alle hoop verloren in deze stilte? 

Waar komt de benaming Stille Zaterdag vandaan? 

Benamingen als Witte Donderdag en Goede Vrijdag zijn soms lastig te begrijpen. Stille Zaterdag is eigenlijk heel simpel. Met de dood van Jezus kwam de wereld even stil te staan. Jezus ligt stil in zijn graf. Daarom de benaming Stille Zaterdag. In de katholieke traditie heet deze dag Paaszaterdag. Stille Zaterdag is onderdeel van de Heilige Week die begint met Palmzondag. 

Wanneer is het Stille Zaterdag? 

Stille Zaterdag is – uiteraard – elk jaar op zaterdag, en valt dus elk jaar op een andere datum. De data voor de komende jaren zijn: 16 april 2022 en 8 april 2023. We weten deze data omdat Jezus tijdens het Pesachfeest is gekruisigd. Een jaarlijkse feestdagen die de joden nog altijd vieren.

Hoe kan ik Stille Zaterdag vieren? 

Het antwoord klinkt misschien heel simpel: door stil te zijn. Weet jij nog wanneer je voor het laatst echt stil bent geweest? Geen telefoon, geen prikkels, geen muziek of Netflix?

Neem op Stille Zaterdag de tijd om even helemaal stil te worden. Zet je aanknop even uit. Denk na over de volgende vragen:

– Waar ben ik hoopvol over?

– Waar word ik verdrietig van? 

– Welke rol speelt Jezus in mijn hoop en mijn verdriet?

De kerkdiensten op Stille Zaterdag zijn heel sober. De invulling verschilt per kerk, maar alle diensten zijn ingetogen. Geen versieringen en muziek. Zelfs de kerkklokken luiden niet. Een moment van stilte samen beleven. Op Stille Zaterdag eindigt ook ook de katholieke Vastentijd en is er in de nacht van Stille Zaterdag op Paaszondag een Paaswake. Bezoekers blijven dan soms net zo lang in de kerk tot het licht wordt buiten. Een nieuwe dag. Een nieuwe begin. 

Stilstaan?

Waarom zouden christenen stilstaan bij Jezus’ dood, als ze ervan overtuigd zijn dat hij weer tot leven komt? Dan kun je deze dag tot net zo goed overslaan en gewoon Pasen vieren? Maar het is goed om niet gelijk door te spoelen. Want Jezus was echt dood. Hij lag echt in het graf. Jezus had gestreden, immense pijn gehad en uiteindelijk gestorven. Het verdriet en gemis voor zijn vrienden en familie was echt.

Heb jij in je leven wel eens echt verlies ervaren? Het gemis kan overweldigend zijn. Op deze dag is er alle ruimte om verdrietig te zijn. En misschien herken je ook wel dat als je echt verdriet hebt gekend, dat je ook vreugdevolle momenten intenser ervaart. Vandaag is er verdriet maar morgen zal er vreugde zijn. Stille Zaterdag is eigenlijk een soort stilte voor de storm.

Lees ook

Wil je meer ontdekken?