Jij gebruikt ook bijbelse uitdrukkingen!

Wist jij dat je waarschijnlijk regelmatig de Bijbel citeert? Ja, zelfs als je nog nooit de Bijbel hebt gelezen ken je meer bijbelse uitdrukkingen dan je misschien zelf doorhad. En dat heeft een historische oorzaak.

In de 17e eeuw financierde de overheid de grote standaard nieuwe Nederlandse Bijbelvertaling, de zogenaamde Statenvertaling. Deze was voor die tijd vanwege de subsidie van de Nederlandse overheid, betaalbaar voor de Nederlanders en er kwamen in korte tijd honderdduizenden exemplaren beschikbaar die dagelijks werden gelezen in de christelijke huishoudens. Het zorgde ervoor dat de Nederlandse taal een enorme boost kreeg en uitdrukkingen uit de Bijbel ook wel bleven plakken in de gewone spreektaal. Denk dan aan uitdrukkingen als ‘parels voor de zwijnen’ of ‘bij de pakken neerzitten’

Bijbelse uitdrukkingen in hun context

Door de tijd zijn sommige betekenissen wel veranderd. Immers, iedere uitdrukking heeft te maken met een context waardoor je betekenis krijgt. De uitdrukking ‘in zak en as zitten’ gaat over iets dat letterlijk gebeurde: iemand was in rouw of, en dat was vaker aan de hand bij dit gebruik, iemand wilde boete doen voor een misstap. Om de rouw te laten zien werden de mooie kleren verruild voor een boetekleed (denk aan iets als een soort jute-zak) die werd aangetrokken, en as werd over het hoofd gestrooid. Daarbij liet iemand in gebeden aan God weten dat het menens was en vroeg om Gods genade.

Als je tegenwoordig praat over ‘in zak en as’ zijn, dan gaat het eerder over ‘flink in de put zitten’ of ‘erg somber zijn.’

Uitdrukkingen uit de Bijbel

Zo zijn er nog veel meer uitdrukkingen die hun oorsprong hebben in de Bijbel. Denk aan deze uitdrukkingen: 

  • De geest is gewillig, maar het vlees is zwak (Matteüs 26:41)
    Hoe sterk je ook iets wilt, je begeerten en lichamelijke behoeftes kun je soms maar moeilijk weerstaan.
  • Bij de pakken neerzitten (Genesis 49:14)
    Je zegt dat als je de moed opgeeft, als je het niet meer ziet zitten. De oorspronkelijke versie is wat vager.
  • Ben ik mijn broeders hoeder? (Genesis 4:9)
    Als je wilt aangegeven dat je niet verantwoordelijk bent voor de fouten van een ander. Oorspronkelijk gaat het erover dat je zorgt voor je broer of zus of goed op anderen past.
Kaïn vermoord Abel, schilderij van Peter Paul Rubens (+/- 1600)

Nog meer uitdrukkingen

Zo zijn er nog veel meer bijbelse uitdrukkingen. Hier een aantal, met daarbij ook de tekstverwijzing van waar een uitdrukking vandaan komt. Maar, deze lijst is zeker niet compleet!

Nog veel meer vind je bijvoorbeeld op historiek.net

Wil je meer ontdekken?